Borger binnenstebuiten: het Zwerfsteenpad

Wij, Gert en mijn vrouw Betty, zijn 3,5 week in Drenthe en als het weer ook maar een beetje meezit gaan we wandelen. Als de wandeling leuk en interessant is schrijft ik er graag over voor REiSREPORT. Zoals nu over het indrukwekkende ‘Zwerfsteenpad’ in Borger. Loop gezellig met ons mee.

Het is zaterdag 6 juni 2026, vijf dagen na de opening van het vernieuwde Zwerfsteenpad. Het pad, dat al sinds 2011 bestaat, was verouderd. Zowel de route als de informatie en filmpjes waren toe aan een opfrisbeurt. Op 1 juni opende burgemeester Seton van Borger-Odoorn het vernieuwde pad. Wij lopen het dus als een van de eersten!

Vooraf alvast wat wij er achteraf van vonden:
Wat een fantastisch pad! En wat zijn de ingesproken filmpjes ontzettend interessant. Je leert de rijke geschiedenis van Borger kennen, van binnenuit (via de persoonlijke verhalen) én van buitenaf (door het dorp en de natuur). We gaan snel op pad.

Kijken en luisteren

Eerst halen we bij het Tourist Info Point (TIP) – ja, in het Engels… – op het plein naast de kerk een routebeschrijving op. Handig, want zo hebben we in ieder geval ook een overzicht van de twintig locaties waar stenen verhalen vertellen, zoals ze worden genoemd.

De wandeling start bij de kerk. De informatiezuiltjes zijn makkelijk te herkennen: een metalen frame met gestapelde stenen, met bovenop een tekstbordje met richtingpijlen en een QR-code. Betty scant de code en samen luisteren we naar het eerste verhaal. Onderwijl maak ik foto’s.

De Willibrordkerk is al een oudje: op de kop af 710 jaar. Natuurlijk gebouwd van veldkeien. Daar waren er hier na de IJstijd meer dan genoeg van…

Het was hier ook oorlog

Dat Borger een oorlogsverleden heeft, leren we bij de volgende informatiezuil. Hier staat het monument van Rendert de Poel, toenmalig directeur van het Arbeidsbureau én verzetsheld. Verderop tijdens de wandeling komen we nog een Joods monument, struikelstenen en een Joodse begraafplaats tegen. En last but not least: het Verzetsmonument, bijna aan het einde van de wandeling.

Via de schitterende boom die werd geplant ter gelegenheid van de geboorte van Wilhelmina, een mooi gerestaureerde schaapskooi en een oude houten waterpomp bereiken we de Brink. Het net al genoemde Joodse monument valt op. Ook het verhaal over de verschillende horens die werden gebruikt om iets mede te delen of mensen bijeen te roepen, is leuk.

Het grootste hunebed

Drenthe en hunebedden zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. In Borger, bij het Hunebedcentrum, ligt het grootste hunebed van Nederland. Wij hebben hem al vaker gezien en ook het museum bezocht. Fantastisch! Ook het Oertijdpark achter het centrum is een echte aanrader.

Ook het heden van Borger wordt niet vergeten. De ‘Scouting Borger’ en het Openluchttheater krijgen ook aandacht op de route.

Het beeld van Harm Tiesing en zijn levensverhaal zijn imposant. Van niets naar iets. In armoede leven, met nauwelijks onderwijs en weinig geld, werd hij een vermaard schrijver. Met zijn eigen Drentse taalgebruik. Uit meer dan duizend publicaties bestaat zijn oeuvre. Dat aantal ga ik niet meer halen…

Aan het einde van de Koesteeg, na een ijsje bij La Dolce – een van de beste ijssalons van Drenthe – komen we na drie kilometer uit bij de HUB Borger. De route door Oud-Borger zit erop. We zouden nu terug kunnen lopen naar de Willibrordkerk, maar dat doen we niet. De aansluitende vijf kilometer door Nieuw-Borger en het buitengebied nemen we natuurlijk mee.

Van oud naar nieuw(bouw)

De nieuwbouwwijk Daalkampen is bijzonder. Ja, de huizen zijn groot, de opzet is ruim en groen, en de speeltuin is schitterend. Maar het gaat vooral om wat er zoal onder ligt. Op deze plek lag het vroegere Borger. Veel archeologische vondsten zijn hier gedaan: van boerderijen tot potten en pannen. Van sieraden tot… het is te veel om op te noemen. Dat de flinke wijk veel straatnamen heeft die naar dit verleden verwijzen, zegt al genoeg.

We gaan eruit!

Het is tijd voor de natuur van Borger. Om de ijsbaan heen en 2,5 kilometer langs het kanaal Buinen-Schoonoord. Het kanaal is niet langer in gebruik als vaarweg en maakt deel uit van natuurgebied Flessenhals, dat onlangs volledig is heringericht. Vooral het gedeelte aan de overkant van het ‘kanaal’. Kleine stroompjes kronkelen weer vrij door de ongerepte natuur. Het kanaal zelf is op sommige plekken wat ‘vrijer’ in haar loop. Bij het sluisje valt het water naar beneden. Toch een aardig hoogteverschil.

Einde in zicht

Vlak na Landal Vakantiepark Hunzedal – je kunt hier ook parkeren en de wandeling starten – duiken we Borger weer in. Nog een verhaal over Johanna Hindrika Beins, die met haar familie in de Beinsmeuln woonde ter hoogte van de Torenlaan 18. Ze was molenaarsdochter, onderwijzeres en werd vlak na WOI het eerste vrouwelijke statenlid van Drenthe. Het Verzetsmonument even verderop is klein maar krachtig met de realistisch uitgevoerde bronzen man met ontbloot bovenlijf en handen die vragen: “Waarom?!”

Het bronzen borstbeeld van Hans Heyting, met ernaast de grote letters ‘I love Borger’, siert het einde van de wandeling. Hij is de eerste die een plek kreeg op de ‘Walk of Stone’, waarmee vooraanstaande inwoners uit Borger worden geëerd. Hans Heyting was schrijver, dichter en schilder en van grote waarde voor Borger, de Hunebedhoofdstad.

“We love Borger”. Leuk om juist door deze wandeling meer te weten te komen over het verleden en heden van dit Drentse dorp.

• Je kunt de wandeling zelfs vanuit een luie stoel beleven, inclusief de filmpjes. Nee, even serieus: op deze website vind je een GPX-bestand waarmee je de route kunt lopen zonder een papieren routebeschrijving. Ook de filmpjes zijn aan te klikken en te bekijken.
• Lunchen in Borger? We hebben goede ervaringen met restaurant ‘Weme’, schuin tegenover het TIP en de kerk. Zowel voor de lunch, een drankje als het diner. Binnen of op het terras.
• Liever Italiaans? Of ben je een visliefhebber? Ook dat kan in Borger.